Yapay zeka reklam etiketi artık tartışma konusu olmaktan çıkıp bir uyum maddesine dönüştü. AB Yapay Zeka Yasası’nın şeffaflık kuralları 2 Ağustos 2026’dan beri geçerli ve reklam tarafında en çok ilgilendiren hüküm, deepfake sayılan içeriklerin etiketlenmesini isteyen 50. maddenin 4. fıkrası.
“Bizim işimiz Avrupa’yı ilgilendirmez” demek cazip; ama kural, markanın nerede kurulduğuna değil, reklamın kime ulaştığına bakıyor. Instagram’da ya da YouTube’da yayınladığınız bir görsel AB’deki kullanıcıya düşüyorsa, konu sizin masanızda.
Bu yazıda kuralın ne dediğini, neyin etiket gerektirip neyin gerektirmediğini ve reklam ekiplerinin yapay zeka içerikleriyle çalışırken iş akışına neyi eklemesi gerektiğini anlatıyorum. Hukuki danışmanlık değil, iletişimci gözüyle bir okuma bu.
Kısaca: AB Yapay Zeka Yasası, gerçekmiş gibi görünen yapay zeka görsel, ses ve videolarının (deepfake) reklamverenler tarafından açıkça etiketlenmesini istiyor. Etiket, içerik izleyiciye ilk ulaştığında görünür olmalı; yalnızca metadata ya da platform etiketi yetmiyor. Ağır ihlalde ceza 15 milyon euro ya da küresel cironun yüzde 3’üne kadar çıkabiliyor.
Kural tam olarak ne diyor?
Yasa, yapay zekayı kullanan taraflara (deployer, yani “uygulayıcı”) bir yükümlülük getiriyor: yapay olarak üretilmiş ya da değiştirilmiş deepfake içerik, bunu açıkça belirtmeden yayınlanamaz. Reklam zincirinde hem reklamveren hem ajans uygulayıcı sayılabiliyor; sorumluluk çoğu durumda ortak. Lewis Silkin’in analizi, uygulayıcı olmak için teknik kontrolün şart olmadığını, kullanım kararının sorumluluğunun yettiğini vurguluyor.
Yapay zeka sistemini sağlayan şirketlerin ayrı bir görevi var: içeriği makine tarafından okunabilir biçimde işaretlemek. Baker McKenzie’ye göre 2 Ağustos 2026’dan önce piyasaya sürülen sistemler için 2 Aralık 2026’ya kadar geçiş süresi var. Yani araç tarafı olgunlaşırken, etiket yükü bugün sizin tarafınızda.
Hangi içerik deepfake sayılıyor?
Yapay zeka kullanmak tek başına etiket gerektirmiyor. Test iki aşamalı: içerik gerçek ya da gerçeğe yakın bir kişiyi, nesneyi, mekânı veya olayı andırmalı ve izleyiciye yanlış biçimde gerçek görünmeli. Aldatma niyeti aranmıyor; değerlendirme nesnel yapılıyor.
Etiket riski taşıyanlar
Baker McKenzie’nin özetlediği Komisyon rehberine göre gerçek kişiye benzemeyen ama var olabilecek yapay influencer’lar, sunucular ve avatarlar da kapsamda. Ürün görselleri de öyle: ürünün görünümünü, kalitesini ya da işlevini etkileyen yapay zeka çıktıları risk taşıyor; güzellik, moda, lüks, gıda ve içecek kategorileri özellikle işaretlenmiş.
Büyük ihtimalle etiket gerektirmeyenler
Renk düzeltme, ışık ayarı, gürültü azaltma, küçük kozmetik rötuşlar ve ürün ölçeklendirme kapsam dışı. Ürünü ya da mesajı değiştirmeyen yapay zeka arka planı da genelde sorun çıkarmıyor. Ejderha gibi açıkça fantastik içerik de testi geçmiyor. Mishcon de Reya ayrıca rutin reklam metinlerinin, yani başlık ve slogan gibi yazıların da genellikle kapsam dışı kaldığını belirtiyor; metin etiketi kamu yararına ilişkin bilgilendirici içerik için söz konusu.
Benim okumam şu: ayrım “yapay zeka kullandık mı” sorusunda değil, “izleyicinin gerçek diye algıladığı şeyi biz mi ürettik” sorusunda. Bu soru iş akışında sorulabilir bir soru.
Etiket nasıl görünmeli?
Lewis Silkin’e göre etiket “net, ayırt edilebilir ve anlaşılır” olmalı ve içerik izleyiciye ilk ulaştığında görünmeli. Platformun gömülü ya da görünmez işaretleri tek başına yetmiyor; ayrıca platform etiketi görünse bile uygunluk değerlendirmesi reklamveren ve ajansın üzerinde kalıyor.
Komisyonun 10 Haziran 2026 tarihli nihai Uygulama Kuralları (Code of Practice) gönüllü bir belge. Uygulayıcılar için etiket ve AB ikonu rehberi içeriyor; sesli reklamlarda kısa bir sesli uyarı gibi alternatifler öngörüyor. Gönüllü olması, görmezden gelinebileceği anlamına gelmiyor: imzacılar uyumu bu önlemlerle gösterebilecek, diğerleri kendi önlemlerinin yeterliliğini yetkili otoritelere kanıtlamak zorunda kalacak.
Mishcon’un pratik önerisi mantıklı: etiketi içeriğin kendisine gömün ki paylaşımlarda ve kesitlerde de yaşasın. Uzun videolarda başta ve aralarda tekrar edin, sadece sesli reklamlarda başta ve kesintilerden sonra kısa bir bilgilendirme kullanın.
Sanatsal ya da hicivli reklam muaf mı?
Açıkça sanatsal, yaratıcı, hicivli ya da kurmaca işler daha hafif bir rejime tabi; yalnızca işin keyfini bozmayacak bir bildirim yeterli. Ama Mishcon ve Baker McKenzie aynı noktada birleşiyor: ticari reklam, yaratıcı olduğu için otomatik olarak bu kategoriye girmiyor. Gerçekçi yapay influencer ya da yapay zekayla üretilmiş ürün demosu hâlâ etiket gerektirebilir.
Bir başka rahatlama: 2 Ağustos 2026’dan önce üretilmiş görsel, ses ve video deepfake’lerde geriye dönük zorunlu etiket yok. Kamu yararına metinlerde ölçüt, üretim değil yayın tarihi.
Türkiye’deki markalar için ne anlama geliyor?
Türkiye’de aynı kapsamda bir etiketleme zorunluluğu bulduğuma dair bir kaynak yok; bu yazı AB kuralını anlatıyor. Ama kural dışarıdan bakıldığında tanıdık bir mantık taşıyor: yurt dışına satış yapan e-ticaret markaları, AB’ye ulaşan kampanyalar yürüten ajanslar ve küresel hesaplarla çalışan şirketler için ekstraterritoryal etki gerçek. Mishcon, çevrimiçi yayınlarda coğrafi engellemenin güvenilir olmadığı için AB standardını varsayılan kabul etmeyi öneriyor.
Daha önemlisi itibar boyutu. Yapay zeka ürettiğini saklayıp yakalanan marka, hukuki cezadan önce kriz iletişimi dersi verir. Şeffaflık bu yüzden yalnızca uyum konusu değil, güven sermayesi konusu.
Uygulamada ne yapmalı?
- Envanter çıkarın: Yayındaki ve planlanan kampanyalarda yapay zeka ile üretilmiş ya da değiştirilmiş her görsel, ses ve videoyu listeleyin.
- Testi uygulayın: Her varlık için iki soru sorun: gerçek bir kişiyi, ürünü ya da olayı andırıyor mu, izleyiciye gerçek görünebilir mi?
- Kozmetik ile algıyı ayırın: Işık ve renk düzeltmesini ayrı, ürünün görünümünü ya da performansını değiştiren müdahaleleri ayrı kategoride tutun.
- Brife ve onay formuna ekleyin: “Yapay zeka kullanıldı mı, etiket gerekli mi, nerede görünecek?” sorusu yaratıcı brifte ve son onayda yer alsın.
- Sorumluluğu sözleşmeye yazın: Marka ve ajans arasında etiket metni, yeri ve risk paylaşımı baştan netleşsin.
- Etiketi içeriğe gömün: Platformun otomatik etiketine güvenmeyin; kısa ve okunur bir “Yapay zekayla üretildi” ibaresi görselin ya da videonun içinde olsun.
- Diğer hukuki alanları unutmayın: Etiket, telif, kişilik hakkı ve veri koruma sorunlarını çözmüyor.
Sıkça Sorulan Sorular
Yapay zekayla yazılan reklam metinleri etiketlenmeli mi?
Genellikle hayır. Metin etiketi, kamu yararına bilgilendirme amaçlı ve insan editoryal kontrolünden geçmemiş içerikler için söz konusu. Rutin reklam başlıkları ve sloganlar çoğunlukla kapsam dışında kalıyor.
Platformun “Yapay zeka ile üretildi” etiketi yeterli mi?
Tek başına değil. Kaynaklara göre görünmez metadata ya da platform işareti yetmiyor; içeriğe ilk ulaşıldığı anda görülebilen bir etiket gerekiyor ve uygunluk sorumluluğu reklamveren ile ajansta kalıyor.
Ceza ne kadar?
Mishcon ve Lewis Silkin, ihlal durumunda 15 milyon euro ya da küresel yıllık cironun yüzde 3’ü tutarında, hangisi yüksekse o miktarda bir cezadan söz ediyor. Hangi ihlalin hangi seviyede cezalandırılacağı ise otoritelerin uygulamasında netleşecek.
Kaynaklar
- Lewis Silkin: The new AI labelling rules for deployers in the advertising supply chain (31 Temmuz 2026)
- Baker McKenzie: AI-generated marketing content: new EU AI Act disclosure rules and the UK position (28 Ağustos 2026)
- Mishcon de Reya: EU AI transparency rules: what they mean for your advertising (19 Ağustos 2026)
- Jones Day: European Commission publishes final Code of Practice on marking and labelling AI-generated content (10 Haziran 2026)
Sedat Şenol · İletişim Uzmanı
Görsel: Jakub Żerdzicki / Unsplash

